12η ημέρα του πολέμου, 11 Μαρτίου 2026. Συνέντευξη στον Γιώργο Σαχίνη και σχετικό δημοσίευμα στην ιστοσελίδα Νέα Κρήτη, εδώ.
Επίσης, συνέντευξη στο κυριακάτικο φύλλο της εφημερίδας Documento (9 Μαρτίου). Για το θέμα του τίτλου είχα επεκταθεί προ μηνών, τον Οκτώβριο του 2025, στον Πάρι Καρβουνόπουλο.
«Γινόμαστε proxy του Ισραήλ με διακομματική συναίνεση»
-Ποιοι είναι, κατά την άποψή σας, οι κύριοι πραγματικοί λόγοι της στρατιωτικής επίθεσης ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν;
Ας ξεκινήσουμε με το ποιοι δεν είναι οι λόγοι. Ένας πραγματικός άμεσος κίνδυνος για το κράτος των ΗΠΑ: οι επίσημες και αρμόδιες υπηρεσίες των ΗΠΑ έχουν δημοσιεύσει τους τελευταίους μήνες, επί Τραμπ, τα τελικά πορίσματά τους ως προς την αδυνατότητα του να κατασκευάσει το Ιράν διηπειρωτικούς πυραύλους πριν το 2035 κατ’ ελάχιστον, καθώς και ως προς το ότι δεν υπάρχει ένδειξη πως το Ιράν προτίθεται να κατασκευάσει πυρηνικές βόμβες (όπως αυτές που διαθέτει λαθραίως εδώ και δεκαετίες το Ισραήλ), καθότι το απέκλειε όσο ζούσε ο Σαγιέντ Αλί Χαμενεΐ.
Για τους πραγματικούς λόγους, ας ακούσουμε τους ίδιους τους Αμερικανούς πολιτικούς αξιωματούχους. Ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε στις 2 Μαρτίου 2026: «Γνωρίζαμε ότι επρόκειτο να υπάρξει ισραηλινή στρατιωτική δράση [εναντίον του Ιράν]. Γνωρίζαμε ότι αυτό θα προκαλούσε επίθεση κατά των αμερικανικών δυνάμεων, και γνωρίζαμε ότι αν δεν τους χτυπούσαμε προληπτικά πριν εξαπολύσουν αυτές τις επιθέσεις, θα υποφέραμε μεγαλύτερες απώλειες». Ο ίδιος ο Αμερικανός ΥΠΕΞ δηλαδή δηλώνει ότι τόσο η απόφαση για τον πόλεμο όσο και ο χρονισμός του βρισκόταν στα χέρια του κράτους του Ισραήλ και όχι των ΗΠΑ. Παρόμοια ομολογία Τραμπ μετέφεραν οι New York Times στις 4 Μαρτίου 2026.
Ως προς τους λόγους του κράτους του Ισραήλ, ερείδονται στον αναθεωρητισμό του «Μείζονος Ισραήλ» και στην πεποίθηση ότι είναι εφικτός στόχος η ηγεμονία —αλλά και το πυρηνικό μονοπώλιο— ενός κράτους μεγέθους Πελοποννήσου και 10 εκατομμυρίων κατοίκων σε ολόκληρη την χαώδη γεωγραφικά περιοχή της Δυτικής Ασίας/Μέσης Ανατολής, χωρίς κανένα άλλο κραταιό κράτος τριγύρω που θα μπορούσε να αποτελέσει απειλή ασφαλείας οποτεδήποτε. Δε χρειάζεται εξειδίκευση στις διεθνείς σχέσεις για να συμπεράνει κανείς ότι αυτά τα πράγματα απλώς δε γίνονται, και μπορούν να καταλήξουν αποκλειστικά και μόνο στην καταστροφή.
-Είναι πρωταρχικός στόχος του πολέμου να αποκοπεί η αλυσίδα της προοπτικής μιας ευρασιατικής ενότητας Κίνας-Ρωσίας-Μ. Ανατολής και ευρύτερα, μέσω χτυπήματος στο Ιράν;
Αντιλαμβάνομαι πως αυτό το επιχείρημα είναι ευλογοφανές, και ουδόλως αποκλείεται να το ασπάζονται αρκετοί σε κέντρα εξουσίας. Αυτό όμως δεν αναιρεί το υπερκείμενο επιχείρημα: εάν ως ΗΠΑ βρίσκεσαι με δεσμευμένο ένα καίριο μέρος των κάθε είδους δυνάμεών σου σε αλυσιτελείς και χρονίζοντες πολέμους σε Ανατολική Ευρώπη (Ουκρανία) και Μέση Ανατολή (Ιράν και… ολόκληρη), είναι αδύνατη η στροφή και η εστίαση προς τον κυρίως ανταγωνιστή σου, την Κίνα. Τα επισημαίνει λεπτομερώς αυτά άλλωστε ο μάλλον σημαντικότερος εν ζωή θεωρητικός των διεθνών σχέσεων, ο Αμερικανός καθηγητής John Mearsheimer. Ως προς το ποιο κράτος επιλέγει τους στόχους αυτού του πολέμου, τα έχει δηλώσει με σαφήνεια ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ (βλ. παραπάνω). Το αν αυτοί οι στόχοι είναι υλοποιήσιμοι και ρεαλιστικοί αποτελεί μιαν εντελώς άλλη συζήτηση…
-Θεωρείτε ότι η Ελλάδα έχει ήδη εμπλακεί ή ότι σταδιακά οδηγείται σε άμεση εμπλοκή στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή;
Η φρόνηση και η σωφροσύνη είναι, πιστεύω, ύψιστες αρετές εν όψει της απολύτως πολεμικής περιφερειακής και διεθνούς κατάστασης. Φοβούμαι πως επιδιώκουμε με μπρίο τα αντίθετά τους.
-Πώς θα χαρακτηρίζατε την τακτική που ακολουθεί η κυβέρνηση της ΝΔ αναφορικά με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, καθώς η ηγεσία της εμφανίζεται ...μεγαλοϊδεατικά ως συνδιαμορφωτής των εξελίξεων, δίπλα σε Ισραήλ και ΗΠΑ;
Το εύκολο είναι να επικρίνει κανείς την κυβέρνηση της ΝΔ, «κλέβεις εκκλησία», αφού πολιτεύεται διεθνώς ως εάν να βρισκόμαστε είτε στον Ψυχρό Πόλεμο είτε στο 1995 (μονοπολική στιγμή των ΗΠΑ), ενώ ο κόσμος σήμερα είναι δραστικά διαφορετικός: αυτή η αφέλεια δεν είναι χωρίς καίριες συνέπειες. Οι κυβερνήσεις όμως έρχονται και παρέρχονται, συνεπώς είναι περισσότερο ανησυχητικό το γεγονός πως δεν προτείνεται εναλλακτική εθνικής στρατηγικής από καμμία κοινοβουλευτική πολιτική δύναμη που θα μπορούσε να φιλοδοξεί σε μερίδιο διακυβέρνησης της χώρας. Κοινώς, ως προς αυτά τα θέματα πραγματικά δεν υπάρχει αντιπολίτευση. Μου είναι δύσκολο να πιστέψω πως αυτή η εικόνα είναι σε πραγματική σύμπνοια με το εκλογικό σώμα.
-Έχετε εκφράσει την άποψη ότι η Ελλάδα πρέπει να επανεξετάσει (αμφισβητήσει) τη στρατηγική της σχέση με το Ισραήλ, κρίνοντας ότι παράγει προβλήματα ασφαλείας για τη χώρα. Γιατί το λέτε αυτό;
Δεν κρίνω ως επιβλαβή μια ελληνική κανονικότητα, αλλά μια πρόσφατη παρέκκλιση και ιστορική ανωμαλία σε σχέση με τις πάγιες θέσεις και στάσεις της Ελλάδας.
Πρώτον, η «στρατηγική σχέση της Ελλάδας με το Ισραήλ» είναι κάτι το καινοφανές: δεν υπήρχε πριν την ελληνική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας, εκκινεί επί κυβέρνησης ΓΑΠ και συναυξάνεται παράλληλα με την απώλεια εθνικής κυριαρχίας που προξένησε η ελληνική κρίση, υπηρετούμενη από κάθε έκτοτε κυβέρνηση. Συνεπώς, εξετάζουμε μια πρόσφατη εξαίρεση, όχι έναν πάγιο κανόνα.
Δεύτερον, βασίζεται σε ένα αφήγημα σύμφωνα με το οποίο το Ισραήλ θα μας σώσει από την Τουρκία: το επιχείρημα πάσχει πραγματολογικά με κάθε πιθανό τρόπο — το αντίστροφο, όμως, είναι απόλυτα ρεαλιστικό, αφού γινόμαστε ταχύτατα proxy του Ισραήλ με διακομματική συναίνεση. (Η εφημερίδα σας έχει αναλύσει εκτενώς άλλωστε το τεκμηριωμένο γεγονός ότι ισραηλινής κατασκευής λογισμικό παρακολουθούσε τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ, σειρά υπουργών, τον σημερινό αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, επιχειρηματίες, εκδότες, κλπ. — αλλά δεν τρέχει και τίποτα…). Το 2026 είναι ήδη πολύ αργά για να συζητήσουμε το αν είναι καλή ιδέα το να γίνει κανείς proxy του οποιουδήποτε.
Τρίτον, σήμερα το μόνιμα εμπόλεμο Ισραήλ, παρά τη σιαμαία σχέση του με τις ΗΠΑ, βρίσκεται σε πρωτοφανή και αδιαμφισβήτητη διεθνή απομόνωση (κάτι το μετρήσιμο στα ψηφίσματα των κρατών του πλανήτη στον ΟΗΕ, πόσω δε μάλλον κατ’ αναλογία του πληθυσμού τους), η οποία θα χειροτερεύει συν τω χρόνω: το γεγονός ότι το αποδεκτό από όλα τα κράτη Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, στο οποίο θέλουμε να προσφύγουμε με την Τουρκία, εκδικάζει υπόθεση γενοκτονίας από το Ισραήλ (ιστορικής εμβέλειας και σημασίας εξέλιξη) είναι μόνο μία από τις πολλές ψηφίδες, ενώ οι δημογραφικές τάσεις μαρτυρούν ότι σε λιγότερο από μια γενιά θα έχει «χάσει» τις ΗΠΑ.
Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε βίαιη και ριζική διεθνή ανακατάταξη: εάν κατά την «επόμενη μέρα» του διεθνούς συστήματος σε λίγα χρόνια η Ελλάδα επιθυμεί να μοιράζεται τη μοίρα που διαφαίνεται πως θα έχει τότε το Ισραήλ εξ επιλογής του, το πάει πολύ καλά. Ως Έλληνας πολίτης, το απεύχομαι. Τα παραπάνω είναι ενδεικτικά, η κορυφή του παγόβουνου, λόγω περιορισμών χώρου.
Varia
Δωδέκατη ημέρα του πολέμου, και οι σχεδιασμοί που έχουν ήδη διαψευσθεί (μέχρι νεωτέρας, πάντοτε) περιλαμβάνουν τους εξής:
— Ιρανοί θα έριχναν το πολίτευμα
— Κούρδοι επίσης
— Θα σερνόταν Αζερμπαϊτζάν, Σαουδική Αραβία κλπ. στον πόλεμο
— Τουρκία άρα ΝΑΤΟ (δλδ εμείς) θα μπαίναμε στον πόλεμο
— Θα τελείωναν τα πολεμοφόδια των Ιρανών
— Ρήγματα στους Φρουρούς της Επανάστασης
κλπ. κλπ. κλπ.
Ποιο είναι το Plan B; Υπάρχει Plan B; Ποια είναι η στρατηγική εξόδου από αυτόν τον πόλεμο; Υπάρχει;
Ο πόλεμος του Schrödinger: είναι ταυτοχρόνως «very complete» ΚΑΙ «this is just the beginning». Πλέον απλώς δεν έχει νόημα να λαμβάνει κανείς υπ' όψιν τα λεγόμενα του Προέδρου των ΗΠΑ και Προέδρου του Συμβουλίου Ειρήνης προκειμένου να σχηματίσει εικόνα.
Προ ημερών οι στόχοι του πολέμου ήταν η διάλυση καθεστώτος, UNCONDITIONAL SURRENDER κλπ. Σήμερα, κατά ΥΠΕΞ Ρούμπιο, οι στόχοι αναδιατυπώνονται ώστε να μπορούν οι ΗΠΑ κηρύξουν «νίκη» κυριολεκτικά οποτεδήποτε ανεξαρτήτως έκβασης. Τους Ιρανούς τους ρωτήσανε; (Επίσης,εξαίφνης γίνεται στόχος του πολέμου να «καταστραφεί το ναυτικό» του Ιράν. Ναυτικός είναι ο πόλεμος; Με ναυτικό κλείνει το Ορμούζ ή από εδάφους; Με ναυτικό θα επιτίθεντο σε Ισραήλ ή ΗΠΑ; Ή απλώς τίθεται το επιτεύξιμο μα άσχετο ως στόχος, ώστε να πουν «το είπαμε, το κάναμε»;)
«Ξανχτύπησε» ο Λευκός Οίκος στο twitter με χολυγουντιανά, και λεζάντα «This regime will soon learn that no one should challenge the STRENGTH and MIGHT of the United States Armed Forces». Ξανά, καθ' ότι νέα τεκμήρια: ο (προφανώς Κινέζος) ιστορικός του μέλλοντος θα βρεθεί σε γιγαντιαία αμηχανία μελετώντας το ιστορικό υλικό της εποχής. Πολεμούν με σινεματικά vibes την ώρα που ξηλώνεται η αμερικανική παρουσία στη Δυτική Ασία, πραγματικά δεν περιγράφεται η παρακμή.
Ποια να είναι άραγε η στρατηγική των Ιρανών; Μα, την εξηγούν οι ίδιοι με κάθε πιθανή λεπτομέρεια. Τώρα, τους πιστεύεις δεν τους πιστεύεις, θα τους βγει δεν θα τους βγει, πάντως την εξηγούν με μια λεπτομέρεια αδιανόητη στο στόμα ενός Χέγκσεθ φερ’ειπείν:
Επειδή ακούμε εντεινόμενους ψιθύρους για «χερσαία εισβολή», ας έχουμε μιαν εικόνα του ποιους θα συναντήσουν εκεί (δηλαδή: Σιίτες Ιρανούς). Στην παρακάτω μετάδοση από κεντρική πλατεία της Τεχεράνης κατά τη διάρκεια διαδήλωσης (υπέρ της χώρας και του πολιτεύματος, προφανώς), εξαίφνης ακούγονται live εκρήξεις. Τρέχουν να κρυφτούν, τρέχουν να σωθούν; Αντ’ αυτού, οι Ιρανοί πολίτες εμφανίζονται περαιτέρω αρειμάνιοι και απολύτως, μα απολύτως αχάμπαροι (και αχάσμπαροι). Καλή επιτυχία σε όσους φαντάζονται χερσαίες εισβολές. Είναι δυνατόν να μην ήταν εκ των προτέρων γνωστά αυτά, όταν τα βρίσκεις στην ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ;
Από εδώ: «Ο Samuel Huntington προειδοποίησε ότι οι πιο επικίνδυνες συγκρούσεις της εποχής μας είναι εκείνες που συνδέουν τις μεγάλες δυνάμεις μέσω περιφερειακών πολέμων. Έτσι ακριβώς ξεκινούν οι οριζόντιες αλυσίδες κλιμάκωσης. Ο Α΄ ΠΠ αποτελεί κλασικό παράδειγμα.»
Τέλος, σημείωμα του Giorgio Agamben σε μετάφραση Αναστασίου Θεοφιλογιαννάκου:
Αρχηγοί κρατών και δολοφόνοι – του Τζόρτζιο Αγκάμπεν
Για πρώτη φορά στην ιστορία βλέπουμε τον αρχηγό ενός κράτους που θεωρείται πολιτισμένο να μιλά ανοιχτά σαν δολοφόνος, λέγοντας για τον θρησκευτικό ηγέτη της χώρας στην οποία έχει επιτεθεί: «θα τον σκοτώσουμε», και για τους κατοίκους της χώρας εκείνης: «θα τους σφαγιάσουμε». Ούτε ο Χίτλερ ούτε ο Στάλιν μίλησαν ποτέ έτσι. Κι όμως, όχι μόνο αυτός ο άνθρωπος δεν κατηγορείται ούτε καθαιρείται, αλλά οι αρχηγοί κρατών των λεγόμενων δυτικών δημοκρατιών τον εγκρίνουν, αποδεχόμενοι υπόρρητα ότι οι πολιτικοί εκφράζονται σήμερα δημοσίως όπως ίσως ούτε οι δολοφόνοι τολμούν μεταξύ τους.
[Αναρτήθηκε στις 10 Μαρτίου 2026 στην ιστοσελίδα του εκδοτικού οίκου Quodlibet (στη στήλη Una voce).]
